NhinThay.comNhìn Thấy
Mắt và màn hình hằng ngày

Độ sáng màn hình bao nhiêu là vừa: chỉnh theo ánh sáng phòng, tránh chói và loá

Không có một mức độ sáng màn hình đúng cho mọi lúc. Cách cân độ sáng với ánh sáng phòng, phân biệt chói và loá, xử lý phản chiếu và lúc ngồi trong phòng tối.

Open plan office in Ho Chi Minh City at dusk, a designer lowering the brightness of a large dark blank monitor, city lights blurred through the window, over the shoulder view

Độ sáng màn hình vừa mắt là độ sáng gần bằng độ sáng của môi trường xung quanh: nhìn màn hình không thấy nó như một cái đèn, cũng không thấy nó xám xịt phải căng mắt mới đọc được. Một cách thử đơn giản là mở trang nền trắng và đặt một tờ giấy trắng cạnh màn hình; hai vùng trắng trông sáng gần như nhau là bạn đang ở mức hợp lý.

Vì ánh sáng phòng thay đổi theo giờ, theo thời tiết, theo việc bật tắt đèn, không có một con số độ sáng cố định đúng cho cả ngày. Bài này giải thích vì sao chênh lệch sáng tối làm mắt mỏi, phân biệt chói và loá phản chiếu, cách chỉnh màn hình máy tính và điện thoại theo từng hoàn cảnh, và những gì bằng chứng nói về việc dùng màn hình trong phòng tối.

Vì sao chênh lệch sáng tối làm mắt mệt

Mắt không đo ánh sáng theo con số tuyệt đối mà liên tục thích nghi với mức sáng chung của cảnh trước mặt. Đồng tử co lại khi sáng, giãn ra khi tối; võng mạc cũng điều chỉnh độ nhạy. Khi trong tầm nhìn có hai vùng chênh nhau quá nhiều, như màn hình rực sáng giữa căn phòng tối, hay màn hình mờ trước khung cửa sổ đầy nắng, mắt phải điều chỉnh qua lại mỗi lần ánh nhìn rời khỏi màn hình rồi quay về.

Mỗi lần điều chỉnh không đáng kể, nhưng một ngày làm việc có hàng trăm lần như thế: liếc bàn phím, nhìn tài liệu giấy, ngẩng lên trả lời đồng nghiệp. Chênh lệch lớn còn khiến những vùng sáng nhất trong tầm nhìn gây cảm giác khó chịu, buộc bạn nheo mắt hoặc quay mặt đi, và kéo theo mỏi vùng trán, quanh mắt.

Điều này giải thích vì sao cùng một mức độ sáng màn hình, buổi sáng thấy vừa, tối về lại thấy chói. Màn hình không đổi, nhưng căn phòng đã tối đi. Muốn mắt dễ chịu, bạn cần chỉnh cả hai phía: độ sáng màn hình và độ sáng căn phòng, sao cho chúng xích lại gần nhau. Văn phòng thường được chiếu sáng chung ở mức đủ đọc viết, khi đó màn hình chỉ cần sáng vừa phải; ở nhà buổi tối, ngồi một góc với duy nhất chiếc màn hình phát sáng là kiểu bố trí dễ mỏi nhất.

Chói và loá phản chiếu khác nhau thế nào

Hai khái niệm hay bị dùng lẫn nhưng nguyên nhân và cách xử lý khác nhau. Phân biệt được chúng giúp bạn khỏi chỉnh sai chỗ.

ChóiLoá phản chiếu
Hiện tượngMột nguồn sáng trong tầm nhìn quá sáng so với xung quanhÁnh sáng từ đèn, cửa sổ dội lên mặt màn hình thành vệt hoặc mảng sáng
Nguồn gây raChính màn hình quá sáng, hoặc cửa sổ, đèn đối diện mặt bạnĐèn trần, cửa sổ ở sau lưng hoặc chếch phía trên
Cảm giácMuốn nheo mắt, nhức trán, khó nhìn chi tiết tốiChữ bị nhạt đi từng mảng, phải nghiêng đầu né vệt sáng
Cách kiểmSo nền trắng màn hình với tờ giấy trắngTắt màn hình, nhìn vào mặt kính đen tìm bóng sáng
Cách xử lýGiảm độ sáng, tăng đèn phòng, không ngồi đối diện cửa sổXoay màn hình, dời bàn, kéo rèm, chọn mặt màn hình nhám

Có lúc bạn gặp cả hai cùng lúc: màn hình đặt quay lưng vào cửa sổ vừa bị nắng chói từ phía sau, vừa bị bầu trời phản chiếu lên mặt kính khi trời đổi hướng nắng. Trường hợp này cách gọn nhất vẫn là xoay bàn để cửa sổ nằm bên cạnh.

Chỉnh độ sáng màn hình máy tính theo phòng

Các bước dưới đây áp dụng cho màn hình rời và laptop. Tên mục cài đặt khác nhau tuỳ hệ điều hành và hãng màn hình, bạn nên kiểm phiên bản đang dùng.

  1. Bật đèn phòng như lúc làm việc bình thường, kéo rèm như thường ngày.
  2. Mở một trang nền trắng, đặt tờ giấy trắng ngay cạnh màn hình.
  3. Giảm hoặc tăng độ sáng tới khi nền trắng trên màn hình và tờ giấy trông sáng gần như nhau.
  4. Mở một tài liệu thật, đọc thử: chữ phải rõ, đen, không phải nheo mắt; nếu chữ nhạt, tăng độ tương phản hoặc chọn chữ đậm hơn thay vì tăng độ sáng.
  5. Ghi lại mức độ sáng đó cho ban ngày, rồi làm lại vào buổi tối để có mức thứ hai.
  6. Nếu màn hình có cảm biến ánh sáng và chế độ tự động, bật lên rồi theo dõi vài ngày, tự chỉnh bù khi thấy lệch.

Nhiều màn hình mới xuất xưởng ở chế độ trưng bày rất sáng để nổi bật ngoài cửa hàng. Mang về dùng trong phòng làm việc, mức này thường quá cao. Hạ độ sáng là việc đầu tiên nên làm khi lắp màn hình mới.

Điện thoại và độ sáng tự động

Độ sáng tự động thường là điểm khởi đầu tốt. Cảm biến trên điện thoại đo ánh sáng xung quanh và điều chỉnh màn hình theo. Nhiều hệ điều hành còn học thói quen chỉnh tay của bạn để lần sau tự đặt gần hơn.

Nhưng cảm biến chỉ đo ở mặt trước máy. Khi bạn ngồi dưới đèn mà máy hướng vào bóng tối, hoặc ngược lại, mức tự động có thể lệch. Chỉnh tay bù một chút là bình thường.

Ngoài nắng cần sáng hơn nhiều. Ánh nắng ngoài trời mạnh hơn ánh sáng trong nhà nhiều lần, màn hình phải tăng sáng tối đa mới đọc được. Vào nhà nhớ để máy hạ xuống, nếu không sẽ thấy chói khi bước vào phòng.

Độ sáng rất thấp không phải lúc nào cũng tốt hơn. Kéo độ sáng xuống quá thấp trong phòng sáng làm chữ nhạt, mắt phải gắng phân biệt chữ với nền. Mục tiêu là cân bằng, không phải càng tối càng tốt.

Có chuyện nhấp nháy ở độ sáng thấp. Một số màn hình điều chỉnh độ sáng bằng cách bật tắt rất nhanh, vài người nhạy cảm thấy khó chịu ở mức sáng thấp. Đây là chủ đề riêng về công nghệ màn hình; nếu bạn thấy nhức mắt rõ khi hạ độ sáng trên một máy cụ thể, thử giữ độ sáng cao hơn và tăng đèn phòng.

Ánh sáng phòng làm việc: nửa còn lại của phép cân

Chỉnh màn hình chỉ là một nửa câu chuyện; nửa kia là căn phòng. Các tiêu chuẩn chiếu sáng nơi làm việc trong nhà, như bộ tiêu chuẩn quốc tế ISO 8995 mà nhiều nước dùng làm gốc, thường đặt mức khoảng 500 lux trên mặt bàn cho các việc đọc, viết, đánh máy. Lux là đơn vị đo lượng ánh sáng rơi xuống một bề mặt. Văn phòng được thiết kế bài bản thường gần mức đó; phòng ngủ kiêm góc làm việc ở nhà thì hay thấp hơn nhiều, nhất là buổi tối chỉ bật một bóng đèn trần.

Bạn có thể ước lượng bằng ứng dụng đo ánh sáng trên điện thoại. Con số không chính xác như máy đo chuyên dụng nhưng đủ để thấy chênh lệch: mặt bàn ban ngày cạnh cửa sổ có thể vài nghìn lux, tối về dưới đèn trần chỉ còn một hai trăm. Với chênh lệch lớn như vậy, giữ nguyên độ sáng màn hình cả ngày là điều khó hợp lý.

Cách bố trí dễ chịu thường có hai lớp: đèn chung chiếu đều cả phòng để không có góc tối đen, và đèn bàn chiếu xuống vùng giấy tờ, bàn phím. Đèn bàn đặt ở bên cạnh, chụp đèn che bóng đèn khỏi tầm mắt và không rọi vào mặt màn hình. Màu ánh sáng trung tính hoặc hơi ấm thường dễ chịu hơn ánh sáng trắng xanh gắt khi ngồi lâu, dù đây phần nhiều là cảm nhận cá nhân. Khi căn phòng đã đủ sáng, bạn sẽ thấy màn hình không cần để sáng như trước nữa.

Dùng màn hình trong phòng tối: chuyện thật và lời đồn

Xem phim, làm việc khuya với một chiếc màn hình duy nhất phát sáng là kiểu bố trí nhiều người quen. Dưới góc thị giác, vấn đề chính là chênh lệch: màn hình sáng giữa nền đen khiến đồng tử và võng mạc thích nghi với mức tối của căn phòng, rồi bị màn hình "đập" vào mỗi khi có cảnh sáng. Kết quả là chói, mỏi, đôi khi nhức đầu.

Còn chuyện "xem màn hình trong tối làm hỏng mắt vĩnh viễn" thì đến nay chưa có bằng chứng thuyết phục ở người lớn. Khó chịu là có thật, tổn thương lâu dài thì chưa được chứng minh. Đây là khác biệt cần giữ rõ để không hoảng hốt vô cớ, nhưng cũng không vì thế mà bỏ qua cảm giác khó chịu.

Cách xử lý đơn giản: bật một ngọn đèn nhỏ trong phòng, tốt nhất là đèn đặt phía sau màn hình hắt nhẹ lên tường (người làm phim, chỉnh màu hay dùng cách này), rồi hạ độ sáng màn hình xuống. Như vậy vùng xung quanh màn hình không còn tối đen, mắt chuyển qua lại nhẹ nhàng hơn. Buổi tối trước khi ngủ, hạ độ sáng còn có thêm lý do liên quan đến giấc ngủ, một chủ đề mà nghiên cứu vẫn đang bàn tiếp.

Khi chỉnh độ sáng không giải quyết được

Nếu bạn đã cân độ sáng, xử lý phản chiếu, bật đèn phòng mà vẫn thấy mọi ánh sáng đều chói, phải đeo kính râm cả trong nhà, nhìn đèn thấy quầng sáng hoặc tia toả ra, thì nguyên nhân có thể nằm ở mắt chứ không ở màn hình. Nhạy cảm với ánh sáng có thể đi kèm khô mắt, viêm ở mắt, đau nửa đầu, hoặc thay đổi của thể thuỷ tinh theo tuổi, và chỉ bác sĩ mới phân biệt được.

Hãy đến bác sĩ nhãn khoa khi nhạy cảm ánh sáng xuất hiện cùng đau mắt, đỏ mắt, nhìn mờ, hoặc khi nó mới xuất hiện và tăng dần. Thấy quầng sáng quanh đèn kèm đau nhức mắt, đau đầu, buồn nôn là tình huống cần khám ngay, không chờ đợi.

Ngược lại, nếu chỉ thấy chói trên một màn hình cụ thể và mọi nơi khác đều ổn, khả năng cao vấn đề nằm ở cài đặt, vị trí hay đặc tính của chính màn hình đó. Trước khi mua thêm phụ kiện như tấm dán chống chói hay kính lọc, hãy thử các bước chỉnh miễn phí ở trên. Đa số trường hợp, chỉnh lại độ sáng, bật thêm một ngọn đèn và xoay màn hình là đủ.

Câu hỏi thường gặp

Để độ sáng màn hình bao nhiêu phần trăm là tốt cho mắt?

Không có con số phần trăm chung, vì mỗi màn hình có độ sáng tối đa khác nhau và mỗi phòng sáng tối khác nhau. Mốc đáng tin hơn là so nền trắng màn hình với tờ giấy trắng dưới đèn phòng: sáng gần như nhau là vừa. Ban ngày và ban đêm thường cần hai mức khác nhau.

Màn hình nhám và màn hình bóng loại nào đỡ mỏi mắt hơn?

Màn hình bóng cho màu đậm, sắc hơn nhưng dễ phản chiếu đèn và cửa sổ. Màn hình nhám giảm phản chiếu, hợp với phòng nhiều nguồn sáng. Nếu bạn kiểm soát được ánh sáng phòng tốt, loại nào cũng dùng được; nếu không, mặt nhám thường dễ chịu hơn.

Tấm dán chống chói cho laptop có cần không?

Tấm dán nhám giúp giảm phản chiếu trên màn hình bóng, nhưng có thể làm chữ hơi mờ và màu nhạt đi. Thử chỉnh vị trí, độ sáng và ánh sáng phòng trước. Nếu bạn buộc phải làm việc ở nơi có nhiều đèn chiếu từ trên xuống, tấm dán là một lựa chọn hợp lý.

Có nên bật chế độ tiết kiệm pin làm màn hình tối đi không?

Chế độ tiết kiệm pin hay hạ độ sáng xuống mức cố định. Trong phòng tối thì không sao, nhưng ngoài trời hay phòng sáng, chữ sẽ nhạt và mắt phải căng. Nếu cần tiết kiệm pin, hãy chỉnh độ sáng vừa đủ đọc chứ không kéo xuống thấp nhất.

Đèn hắt sau màn hình có thật sự giúp gì?

Đèn đặt phía sau màn hình hắt nhẹ lên tường làm vùng xung quanh màn hình bớt tối, giảm chênh lệch sáng tối mà mắt phải đối phó trong phòng tối. Nhiều người thấy xem phim, làm việc buổi tối dễ chịu hơn. Đây là cách cải thiện thoải mái, không phải biện pháp chữa bệnh.

Trẻ xem máy tính bảng nên để độ sáng thế nào?

Nguyên tắc giống người lớn: độ sáng cân với phòng, không để máy sáng chói trong phòng tối. Với trẻ, cha mẹ nên bật đèn phòng khi trẻ dùng thiết bị buổi tối, đặt máy trên giá thay vì để trẻ cầm sát mặt, và nhắc trẻ ngẩng lên nhìn xa giữa chừng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138